Các phong tục ngày tết (phần 2)

Tục xông nhà: Người xông nhà, là người bước chân đầu tiên vào nhà mình sau phút giao thừa. Do muốn được may mắn, mọi người hay tìm người hợp tuổi đến xông nhà. Nhưng thuyết về hợp tuổi cũng lắm, nên nhiều người vẫn cứ phân vân không biết mời ai, và rồi nhiều khi đành tự mình xông nhà cho xong. Thực ra bình thường chủ nhà tự xông nhà cho mình cũng được, còn khi vào năm xấu, như năm tuổi, hoặc phạm sao xấu thì cũng nên nhờ người hợp tuổi với mình, hoặc tìm con cháu trong nhà hợp tuổi với mình, để xông nhà, sẽ giúp cho mọi chuyện trong năm đó được thuận lợi hơn. Cũng do nhiều người kiêng, chỉ muốn người hợp tuổi xông nhà cho nên sáng mùng 1 cũng ít người đi chúc tết, vì sợ không hợp tuổi gia chủ, mang lại điềm xấu.

Tục mừng tuổi: Tục lệ tặng tiền, nay gọi là “lì xì”, ban đầu nhằm để cầu may và trừ tà ma cho trẻ em, được lưu truyền đến ngày nay, đã trở thành tục lệ không thể thiếu đầu năm mới, khi gặp nhau, nhưng đối tượng thì đa dạng hơn. Ông bà bố mẹ mừng tuổi cho con cháu, con cái đi làm cũng nhân dịp này để báo hiếu mừng tuổi cho bố mẹ,… Mừng tuổi còn đi kèm câu chúc, thông thường mọi người muốn chúc sức khỏe, công việc thuận lợi, mọi điều may mắn,… tuy vậy cũng tùy đối tượng khác nhau mà câu chúc khác nhau

Tục khai bút: Ai cũng muốn năm mới vận hội mới, làm ăn suôn sẻ, nên trước giao thừa lấy bút, sổ tay mới đặt lên ban thờ. Qua giao thừa, giờ Tý –  Sửu hạ bút và sổ xuống, mong muốn làm gì trong năm thì ghi vào sổ, có thể ghi chung chung hoặc cụ thể. Khai bút khác với khai nghề, hay còn gọi là làm lấy ngày, khai bút thuần túy là ghi mong muốn của cá nhân, hoặc gia đình vào quyển sổ, vừa để may mắn, vừa tăng quyết tâm thực hiện (nếu là mục tiêu đề ra).

Tục khai nghề, mở hàng lấy ngày: Khai nghề được nhiều nơi tiến hành ngay vào mùng 1, nheièu nơi thì chọn theo ngày mở hàng. Như năm nay có thể mở hàng vào các ngày mùng 1, 4, 5, 6, 8, 9, và 10. Người làm nghề có thể tự bắt đầu làm sản phẩm hay dụng cụ gì đó. Người buôn bán hay mở hàng vào những ngày trên để cầu mong cả năm buôn bán thuận lợi.

Tục kiêng quét nhà đầu năm: Vừa liên quan đến năm mới chào đón vận may, người ta sợ quét nhà đổ rác sẽ có thể vứt đi những sự may mắn tốt lành tới nhà mình trong năm mới; lại vừa liên quan đến văn hóa đón Tài thần. Nên ngày Tết mọi người đều hết sức giữ gìn nhà cửa, không vứt rác bừa bãi. Phong tục tùy mỗi nơi một khác, nhưng thường có hai thuyết phổ biến: (1) Chờ đến mùng 5, vì đây là ngày phá trừ, đồ cúng dỡ bỏ, có thể quét nhà, nhiều nơi khai trương mở hàng đón Ngũ lộ tài thần; (2) Chờ đến ngày “động thổ” mới tiếp tục đổ rác và quét nhà. Ngày “động thổ” tra theo sách lịch Cát tường Bách Linh, hoặc năm nay có lịch treo tường của công ty Đại Nam cũng ghi cụ thể. Tuy vậy nhiều khi chờ đến mùng 5, hoặc chờ ngày “động thổ” để rác lâu ngày trong nhà cũng mất vệ sinh, nên hiện đa phần đến mùng 3 là mọi người bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, đổ bỏ rác thải.

Tục “hoá vàng”: Dựa trên tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Trong lễ hoá vàng, người ta thường đốt các loại vàng mã như giấy vàng, giấy bạc, vàng thoi tiền… Sau khi đốt, vẩy một chén rượu cúng vào đống tro vàng mã để đồ cúng được chuyển đến đúng người nhận. Thực ra lễ hóa vàng còn gắn liền với văn hóa đón Tài thần, đón Hỷ thần. Dân gian thường đón Tài thần, Hỷ thần từ mùng 2 đến mùng 5. Nhiều nơi làm ngay vào mùng 2 – ngày của Tài thần, còn lại đa phần làm từ mùng 3 đến mùng 5. Mùng 4 được coi là ngày các vị thần từ thiên đình trở về hạ giới, có thể đón tiếp từ sáng đến tối.

(445)

%d bloggers like this: